Lezing over de middeleeuwse motteburchten

7
november
2018

De motteburchten in de Kempen en het oude hertogdom Brabant - 6 december 2018

Tijdens de lezing verbindt Bas Aarts twee van zijn onderzoeksthema’s. Allereerst wordt een blik geboden op de wereld rond het jaar 1000 met als centrale figuren Ansfried (graaf van Hoei en graaf binnen de gouw Brabant) en zijn vrouw Hereswind of Hilsondis. Het echtpaar stichtte omstreeks 990 de abdij van Thorn in de Maasstreek. Vanuit haar eigen erfgoed schonk Hereswind deze abdij een uitgebreid bezit in westelijk Texandrië, met daarbij vermoedelijk ook goederen te Turnhout.
Na het overlijden van zijn echtgenote werd Ansfried gevraagd om bisschop van Utrecht te worden (995-1010). In die hoedanigheid maakte hij de allerlaatste Vikingaanval op de Lage Landen mee in 1007, die ook zijn bisschopsstad trof. Ansfried overleed in zijn kloosterstichting Hohorst/Heiligenberg bij Amersfoort in 1010.

De wereld rond 1000 is ook de periode dat we de eerste echte burchten als versterkte woonplaatsen voor de adel zien verschijnen in de Lage Landen. Er werd druk geëxperimenteerd met verschillende burchtvormen, waaruit met name de motteburcht (op een kunstmatige verhoging) zich zou ontwikkelen tot een populair kasteeltype voor de periode 1000-1250. De lezing zal de evolutie van dit type behandelen en daarbij ook voorbeelden tonen van dergelijke motteburchten in de provincie Antwerpen. 

Drs. S.A.J.J. (Bas) Aarts (1947) is historicus en was een werkzaam leven lang docent geschiedenis. Hij is voorzitter van de vereniging Vrienden van Brabantse Kastelen, redacteur van Het Brabants Kasteel en bestuurslid van de Stichting Kastelenstudies Nederland. Hij publiceerde in diverse bladen en boeken over regionaal-historische en castellologische onderwerpen. Aarts ertegenwoordigt Nederland in het Comité Permanent des Colloques du Château Gaillard. Hij is momenteel gastonderzoeker aan de Universiteit Leiden en bezig met dissertatieonderzoek naar de motteburchten in het hertogdom Brabant. Zie verder: www.basaarts.nl

 Motteburcht 11de eeuw, Charles Rochussen - Rijksmuseum

Afbeelding: Kasteel uit de 11de eeuw, Charles Rochussen, 1857-1864, Rijksmuseum